V2 lanceringen

Het Duitse V-2 (A4) wapen was een vijftien meter lange raket met een explosieve lading van zo'n 738 kg, had een bereik tussen de 320 en 360 kilometer en een snelheid van ongeveer vijfduizend kilometer per uur. De raket kon worden afgeschoten vanaf een willekeurige plaats, waarbij een stevige ondergrond een van de weinige vereiste zaken was. Omdat voor een goede lancering de wind een spelbreker kon zijn werden de raketten afschoten vanuit een beschutte omgeving, bijvoorbeeld tussen bomen of huizen. De raketten konden worden afschoten vanaf een zogenaamde Meillerwagen, een verrijdbaar platform, of vanaf een lanceertafel. Vanaf Ockenburg werden de raketten afgeschoten vanaf lanceertafels, na de Duitse capitulatie zijn deze tafels aangetroffen op het terrein van Ockenburg.

In eerste instantie was het de bedoeling geweest om het V-2 (Vergeltungswaffe) offensief, gericht op Engeland, in september 1944 te starten van de Franse kust maar aangezien deze al verloren was gegaan werd er gekozen voor locaties aan de Nederlandse kust. Walcheren en Wassenaar waren uitgekozen maar omdat de militaire situatie rond Zeeland onzeker was werd uiteindelijk gekozen voor Wassenaar. Op 8 september 1944 maakte Engeland voor het eerst kennis met het V-2 offensief door een tweetal inslagen op Engelse bodem, een kwam op de stad Londen terecht de andere in een bos buiten de stad. Het was de Versuchsbatterie 485 onder leiding van SS-generaal dr. ir. Kammler dat de eerste V-2 lancering vanuit Wassenaar had verzorgd. Er zouden nog meer dan duizend lanceringen volgen, waarbij het aantal lanceringsplaatsen werd uitgebreid/verspreid.

Vanaf oktober 1944 werden er vanuit de bossen rondom Ockenburg en de psychiatrische inrichting "Bloemendaal" V-2 raketten richting Engeland gelanceerd. De bossen boden een uitstekende beschutting tegen wind en Engelse bommenwerpers. Dat niet alle lanceringen goed gingen blijkt wel uit de volgende cijfers, van de uitgevoerde lanceringen (meer dan duizend) kwam ongeveer de helft op Londen terecht, zo'n vierhonderddertig exemplaren vielen buiten de Britse hoofdstad of in de Noordzee. Rond de tachtig exemplaren begaven het tijdens of vlak na de start. Sommige schade is vandaag de dag nog te zien. Kijk voor een overzicht van lanceringen hier.

Dat de lanceringen van de V-2 niet altijd goed gingen is te zien op onderstaande foto's, beide foto's zijn in mei 1945 genomen bij het lanceringsterrein van de inrichting "Bloemendaal".

 
Een V-2 krater na mislukte lancering en rechts oorlogsschade aan paviljoen Eikenstein.


Omdat de lanceringen in de nabijheid maar ook vanuit de stad Den Haag zelf werden gedaan kreeg de bevolking ook het nodige te verduren. Wanneer er lanceringen vanuit de stad plaatsvonden moesten de nog aanwezige bewoners binnen enkele uren hun huizen verlaten hebben. Omdat Ockenburg tot sperrgebiet was gemaakt hadden omwonende in eerste instantie weinig last van de lanceringen, de veranderde wel vanaf het moment dat een lancering mislukte. Een op nieuwjaarsdag 1945 gelanceerde V-2 vanaf Ockenburg mislukte en kwam terecht in de Haagsche Indigostraat. Tientallen mensen vonden de dood. Ter nagedachtenis is er later een herdenkings plaquette aangebracht op een van de huizen. (foto: Dienst Stadsontwikkeling en Volkshuisvesting)

De geallieerde hadden niet echt een antwoord op de V-2 aanvallen, de raketten waren, in tegenstelling tot de V-1, niet uit de lucht te schieten omdat ze te snel vlogen. De lanceringsplaatsen veranderde regelmatig en waren als zodanig ook niet te herkennen vanuit de lucht. Toch vonden er wel bombardementen plaats op lanceringsplaatsen. Dit had echter alleen zin wanneer er ook daadwerkelijk een lancering plaatsvond. Wanneer het verzet in de gaten kreeg dat er een lancering werd uitgevoerd werd de locatie doorgegeven aan de geallieerde. Ook de opslagplaatsen en aanvoerlijnen (met name spoorlijnen) van het materiaal waren op een gegeven moment bekent en werden doelwit van geallieerde bombardementen. In Loosduinen bijvoorbeeld was de remise van de Westlandse Stoom Maatschappij doelwit van zo'n bombardement, begin februari 1945 lieten de geallieerde zo'n 14 ton brisantbommen vallen rond dit terrein. Het resultaat was minimaal, wel kreeg het veilinggebouw en de Hovybuurt het zwaar te verduren. Over het algemeen hadden deze bombardementen dus weinig effect want de lanceringen bleven plaatsvinden.

Bombardement Bezuidenhout
Op 3 maart 1945 ging het goed fout, er zou een grootschalig geallieerd bombardement plaatsvinden op de lanceer- en opslagplaatsen van de V-2 raketten. De beoogde doelen bevonden zich voornamelijk in het Haagse Bos, het landgoed Duindigt en de commandopost in de wijk Marlot. Door een coordinatie fout werd het Aiming Point (AP) niet de noordwest kant van het Haagsche Bos, maar de hiervan zuidoostelijk gelegen woonwijk Bezuidenhout. De resultaten waren verschrikkelijk: er kwamen meer dan 500 burgers om, ruim 400 werden er vermist en meer dan 200 mensen raakte ernstig gewond. Meer dan 30.000 mensen raakten dakloos. De schade aan de V-2 installaties was minimaal en de lanceringen bleven dan ook doorgaan.

Het was de geallieerde opmars die er tenslotte voor zorgde dat de lanceringen vanuit Den Haag en omgeving stopte. Eind maart werden de voorraden springstof en onderdelen vernietigd en de betreffende Duitse troepen onderdelen werden verplaatst richting Duitsland.